Reklam
Güncelden Bilimsele

Çocuklarda besin alerjisi ve korunma yolları

Bebekler doğumdan itibaren alerjenlerle müsabakaya başlarlar. Besin alerjisinin ortaya çıkmasında hem genetik hem de çevresel faktörler …

Çocuklarda besin alerjisi ve korunma yolları
Reklam

Bebekler doğumdan itibaren alerjenlerle müsabakaya başlarlar. Besin alerjisinin ortaya çıkmasında hem genetik hem de çevresel faktörler tesirlidir. Örneğin kimi kaynaklarda daha anne rahminde duyarlanmanın başlayabileceği ileri sürülmektedir. Hatta sezeryanla doğan bebeklerin, olağan doğan bebeklere nazaran bağırsak mikrobiyotalarının farklı olduğu ve bu nedenle bu bebeklerde besin alerjisi gelişme riskinin daha yüksek olduğu ileri sürülmüştür.

Besin alerjisi saptanan bireylerin beslenme alışkanlıkları ve besin tüketimleri, ortaya çıkan semptom ve bulguları en aza indirgeyecek halde planlanmalıdır. Değerli olan bir öteki nokta, alerjilerinden kaynaklı olarak diyetlerinden çıkarılan besinlerin yetersiz ve istikrarsız beslenmeye yol açmaması sağlanmalıdır.

Alerjik hastalıkların ortaya çıkışında genetik yatkınlığın olduğu ve birinci derece akrabalarda alerjik hastalığının görülme riskinin arttığını biliyoruz.

Her iki ebeveynde yahut bir ebeveyn ve çocukların birinde alerjinin saptandığı aileler, “yüksek riskli aileler” olarak tanımlanır. Lakin alerjiye genetik eğilim çocuğun neye karşı alerji geliştireceğini kesin olarak belirlemez. Lakin birtakım alerjik durumlarda örneğin, laktoz intoleransı ve çölyak hastalığında kalıtım büyük değer taşımaktadır.

Lakin şunu da biliyoruz ki genetik olarak yatkın bile olsak şayet dikkatli ve uygun bir beslenme ile riskleri en aza indirebiliriz. O yüzden besin alerjilerden korunma kıymetlidir. Lakin korunmadan evvel alerjiye neden olan besinlere kısaca bakalım.

ÇOCUKLARDA ALERJİYE NEDEN OLAN BESİNLER

Alerjik tepkilere neden olan 150 ye yakın besin saptanmıştır. Besin ve Tarım Örgütü (FAO); 1995 yılında dünya genelinde en çok alerjik tepkilere neden olan 8 besini açıklamıştır. Bunlar; süt, yumurta, fıstık, fındık, buğday, soya, balık ve kabuklu deniz eserleridir.

Bebeklik ve çocukluk çağında esas en sık alerjen tesirinin olduğu düşünülen besinler ise; inek sütü, tavuk yumurtası, soya fasulyesi, buğday dır.

Artık bu besin alerjilerine kısaca değinelim.

İnek Sütüçocuklarda en sık rastlanılan besin alerjisidir. Birinci 1-4 yaşları ortasında en yüksek oranda görülme nedeninin inek sütü, formüla ve süt bazlı diyet tüketilmesi olduğu bildirilmektedir. 2-4 aylıktan itibaren görülebilir. Sekiz yaşına ulaşıldığında çoklukla hastaların %80 inde inek sütü laerjisi sonlanabilmektedir. İnek sütü alerjisinde tepkiye sebep olan temel faktör sütte bulunan en önemli proteinleri kazeinler ve whey proteinleridir .

İnek sütü kendisini çocuklarda; atopik dermatit (çocukluk çağı egzeması), infantil kolik (gaz sancısı), daima huzursuzluk, tekrarlayan kusma, gastroözofajiyal reflü, ishal yahut kakada kan (proktokolit), yahut kabızlık olarak gösterebilir.

İnek sütüne alerjisi olan çocukların yaklaşık %80-90 ında keçi sütüne karşı da alerjik tepki görülebilmektedir. Bu nedenle hassaslık kelam konusu olduğunda koyun ve keçi sütlerinin tüketiminden de kaçınmak gerekebilir.

Yumurta ömrün birinci bir yılında diyete yumurtanın eklenmesiyle en sık görülen alerjendir. Bir- üç yaş ortasındaki çocukların yaklaşık yüzde 2,5 unda görülür. Çocuklar 3 yaşına geldiklerinde %50, 5 yaşta ise %66 oranında tabiatıyla geçebilir. Çocuklarda yumurtanın beyazı, sarısına nazaran daha alerjendir. Yumurta beyazının bir yaşından evvel verilmemesi, başlandığında ise yavaş yavaş arttırılması gereklidir.

Yer Fıstığı Yerfıstığı alerjisi hayatın erken periyotlarında kendini gösterir ve birden fazla bireyde ömür uzunluğu sürer. 6-24 aylık çocuklarda en sık karşılaşılan alerjendir. Yer fıstığı, besin bağlı önemli hayatı tehdit eden anaflaksinin en önemli nedenidir. Kimi çok hassas şahıslarda mikrogramlarla söz edilebilecek kadar küçük ölçüler tepkiye neden olurken, miligram ölçüsünde alımlar ise sistemik tepkilere neden olmaktadır. O yüzden çocuğunuza yer fıstığını 1 yaşından evvel vermemenizi; 1 yaşından sonra ise verirken dikkatli olmanızı öneririm.

Yağlı Tohumlar: Bu küme ani ve birçok vakit da önemli alerjik tepkilerin nedenini oluşturmaktadır. Yağlı tohumlar badem, fındık ve tipleri, ceviz, kestane, çamfıstığı, Antep fıstığı olarak bilinmektedir. Fındık alerjisi genelde çocukluk devrinde başlar ve fındık alerjisi olan bireylerde polen, taze zerzevat ve meyveye karşı da çapraz tepkiler görülebilir.

Çocuklarda %1-2 oranında rastlanan kıymetli bir alerjendir. Alerji ömür uzunluğu devam etmektedir.

Balık ve Kabuklu Deniz Eserleri : Çoklukla çocukluk ve adölesan periyotta rastlanmaktadır. Yemekle, teneffüs yoluyla ve temasla alerji gelişebilir ve hayat uzunluğu devam etmektedir. Kimi balık alerjisi olan bireyler her tıp balığa karşı tepki gösterir; kimileri ise örneğin morina balığına tepki gösterebilir, lakin somonu, alabalığı yahut uskumruyu tolere edebilir.

Balık alerjisi olanlar protein açısından saflaştırılmış olduğu için balık yağını ekseriyetle tolere edebilirler. Lakin çocuğunuzda balık alerjisi varsa balık yağı alıp almaması konusunda kesinlikle hekiminin teklifiyle hareket etmenizi öneriyorum.

Kabuklu deniz eserlerinde bulunan temel alerjenler, salyangoz, kalamar ve midye üzere yumuşakçalarda da bulunduğundan, farklı tipler ortasındaki çapraz tepkiler yaygındır. Karides, yengeç, kerevit, ıstakoz ve başka kabuklular, alerjik tepkilere neden olabilirler. Ekseriyetle, besin yahut buhar yoluyla alınan küçük ölçüler önemli tepkilere neden olmaya kafidir.

Et Cinsleri Sütün ve yumurtanın çapraz antijenik özelliğinden ötürü tavuk ve sığır etine karşı besin alerjisi de genelde bebeklik çağında görülür.

Süte hassas bireyler, sığır etine alerjik tepki gösterebildikleri üzere; yeniden tıpkı biçimde yumurta alerjisi olan bireyler de tavuk etine karşı hassaslık gösterebilirler. Kuzu eti, daha az alerjendir.

Sebzelerden bilhassa Domates çok alerjiktir. Domates en sık oral alerji sendromu dediğimiz duruma neden olur. Ağız etrafında kızarıklık döküntü, şişlik ve egzema görülebilir. Ayrıyeten domates alerjisi ile lateks alerjisi ve polen hassaslığı oluşabilir.

Meyvelerden bilhassa Avakado ve kivi, önemli hayatı tehdit eden alerjiye (sistemik anaflaksiye) neden olabilir. Birebir vakitte muz, karpuz ve kivi ile çapraz tepkiye girerek alerji yapabilir.

O yüzden üstteki alerjik eserleri çocuğunuza verirken dikkatli olmanızı öneriyorum.

BESİN ALERJİLERİNDEN KORUNMA

Öncelikle pakete girmiş eserlerden, işlenmiş besinlerden uzak durmanızı; mevsiminde zerzevat, meyve tüketmenizi öneriyorum.

Bunun dışında tekliflerim şunlar;

Besin alerjilerinden korunmak için en az 6 ay müddetle yalnızca anne sütü ile beslenmeyi öneriyorum,

Erken ek besine geçiş önlenmelidir. Yapılan birçok çalışmada anne sütüyle beslenen çocukların beslenmeyenlere nazaran alerjik hastalık geçirme riskinin daha düşük olduğu belirtilmiştir.

1 yaşa kadar bebeklere yumurta beyazı, inek sütü ve bal verilmemelidir.

Riskli bebeklerin annelerine fındık, fıstık, ceviz ve badem üzere alerjen besinleri tüketmekten kaçınmaları ve gerek görülmesi halinde yumurta, inek sütü ve balık üzere besinleri de diyetlerinden çıkarmaları önerilmektedir.

Tekrar yüksek risk altında olduğu belirlenen bebeklerin kesinlikle bir çocuk hekimine muayene ettirmenizi ve hekiminizin tavsiyesine uymanızı öneriyorum,

Alerji gelişen bir bebek şayet yalnızca anne sütü alıyorlarsa, annenin yediklerine dikkat etmesini öneriyoruz.

Atopik annelerin bebeklerinde gebelik ve emziklilik devirleri boyunca besin alerjisi görülme sıklığını azaltmak için hipoalerjenik diyet önerilmektedir.

Değerli bir sorun ise diyetten çıkarılan kimi besinlerin bedende kimi önemli eksikliklere neden olması riskidir. Örneğin inek sütü protein alerjisi olduğu için insek sütü ve süt eserleri almayan anne ve bebek kesinlikle ek olarak kalsiyum ve gerekirse D vitamini desteği almalıdır.

Bebeğinizde ya da çocuğunuzda atopik dermatit (çocukluk çağı egzeması), dirençli geçmeyen infantil kolik (gaz sancısı), daima huzursuzluk, tekrarlayan kusma, gastroözofajiyal reflü, ishal yahut kakada kan (proktokolit), yahut kabızlık varsa kesinlikle hekiminize başvurmanızı öneriyorum. Hekim teklif olmadan çocuğunuzun ya da sizin diyetinizden besinleri çıkarmamanızı öneririm. Aksi takdirde bu türlü bir durum bebeğinizde önemli beslenme yetersizliğine neden olabilir. Sağlıcakla kalın.

Reklam
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ